شهرستان بافق
موقعیت جغرافیایی:
شهرستان بافق با ۴۲ هزار نفر جمعیت در جنوب شرقی و درفاصله ۱۱۰ کیلومتری مرکز استان یزد واقع شده است و دارای دو آب ، هوا تابستانی گرم و سوزان و زمستانی خشک و سرد است. این شهرستان داری یک بخش مرکزی ، سه دهستان و دهها روستای کوچک و بزرگ است که قطرم ، شادکام و باجگان به عنوان روستاهای هدف گردشگری به ثبت رسیده است.
امامزاده ظهیر الدین عبدا… بن موسی بن جعفر(ع)
ساختمان امامزاده عبدا… بافق را متعلق به قرن سوم هجری می دانند و از زیبایی و شکوه گنبد آن ستایش می کنند. این زیارتگاه بقعه ای بسیار زیبا و باشکوه و گنبدی عظیم دارد که کاشی کاری و نیز تزئینات داخلی آن قابل توجه است. تزئینات داخلی آن از کارهای ملاحسن نقاش باشی بافقی است. بعضی از صاحب نظران شباهتی که بین این بقعه با آثار قبل از اسلام وجود دارد آن را با سبک میترائیسم مشابه می دانند.
گنبد امامزاده عبدا…بافق از نظر معماری گنبد و رواق مقبره ی این امامزاده در دنیا کم نظیر است.
این مکان مقدس به خاطر سبک معماری زیبا و گنبد منحصر به فرد خود و قرار گرفتن در میدان اصلی شهر و ابتدای بلوار وحشی بافقی که در مسیر مسافران است، در طول سال به ویژه ایام نوروز زائرین ،مسافران و گردشگران زیادی را جذب می کند و درسالهای گذشته بشترین بازدید کننده را به خود اختصاص داده است.

براریگ بافق
این جاذبه طبیعی که شامل تلماسه ها و تپه های شن روان با وسعت زیاد می باشد،از گذشتگان نقل شده ریگ های روان تا محل پمپ بنزین(مدخل ورودی شهر)که امروزه منطقه ای مسکونی شده ادامه داشته ولی همین ریگهای روان امروزه تپه های دیدنی را در جاده قطرم و دهستان مبارکه و حسن آباد به وجود آورده که بسیار دیدنی بوده و جلوه خاصی به کویر می بخشد.
قلعه باقر آباد
قلعه باقر آباد به دستور عبدالرحیم خان فرزند محمد تقی خان بافقی با حفر قنات در سال ۱۳۲۰ ه.ق توسط عسکر و در سه مرحله ساخته شد، که ابتدا برج شمالی که محل زندگی عسکر بوده و قسمت برج جنوبی که ده سال بعد ساخته شده است در سال ۱۲۹۸ هجری شمسی به علت هرج و مرج در کشور مردم روستا دور قلعه را حصار کشیدند،. این قلعه با مصالح خشت و گل بنا شده و برج شمالی قلعه با ارتفاع ۸ متر دارای ۲ طبقه،۳ سنگ انداز و ۱۴۰ تیر انداز است
کاروانسرای میدان خان
این کاروانسرا به مساحت۵۲۰ متر مربع در بافت قدیم شهر در میدان خان قرار گرفته است و دارای۱۱ اتاق در اطراف صحن به مساحت۱۴۰ متر مربع است. با چشم انداز روشنی که میراث فرهنگی بافق برای غرفه های این میدان دارد گام بلندی درراستای توسعه صنایع دستی حصیری این شهرستان برداشته خواهد شد و به زودیشاهد رونق انواع صنایع دستی حصیر بافی از قبیل کلاه حصیری ، پادری ، جاروب، بادبزن و فرش حصیری در این مکان خواهیم بود.برخی از مردم خانه وحشی بافقی شاعر پرآوازه قرن دهم کشورمان را در این میدان می دانند که هم اینک محل استقرار اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری بافق است.
رودخانه و نهرهای بافق
شهرستان بافق فاقد رودخانه دائمی است. دو رودخانه به اسم شور در این شهرستان وجود دارد که از رودخانه های فصلی و غیر دائم بوده و در مواقع نزولات شدید، آب در آنها جریان می یابد.
رودخانه شور بافق از ارتفاعات شهرستان بردسیر در استان کرمان سرچشمه می گیرد و نهایتاً به کویر دره انجیر در شمال شرق بافق در باتلاقی به همین نام فرو می ریزد.این رودخانه در مسیر بافق- یزد و در فاصله ۱۵ کیلومتری بافق بعد از ایستگاه تحقیقات ماهیان آب شور قرار دارد.رودخانه شور بیشتر ایام سال خشک است ولی با این حال منطقه بکر و دیدنی است و در آنجا حرکت گله ای شتران و پرواز پرندگان مهاجر و بومی که برای یافتن جرعه ای آب به گوشه و کنار روخانه سرک می کشند چشم انداز زیبا و دیدنی را به وجود آورده که دیدن آن خالی از لطف نیست.
دشتها و کویرهای شهرستان بافق
قسمتهای وسیعی از شمال، شرق و غرب شهرستان را باتلاقها، نمکزارها و کویرهای متعدد تشکیل می دهد که کویر بزرگ دره انجیردر شمال شهر بافق از آن جمله است. از حاشیه کناری دشت یزد تا کفه بافق منطقه کویری با بیابانهای لخت و تپه های درهم ریخته و تحت تأثیر شنهای روان قرار دارد که با توجه با باتلاق نمک شمال شهر بافق، تثبیت شنهای روان کاری دشوار است.مسافران و گردشگرانی که قصد سفر به این مناطق را دارند توجه داشته باشند که از پیشروری در حوزه باتلاقها خود داری کننند.در مناطق باتلاقی، نمکزار و کویری شمال بافق هیچگونه امکانات رفاهی و خدماتی وجود ندارد لذا توصیه می شود میهمانان نوروزی که قصد سفر به این مناطق و دیدن زیبایی های کویر را دارند با امکانات و تجهیزات کامل راهی این خطه شوند.
بازدید از معادن بافق:
این منطقه یکی از قطب‌های معدنی کشور محسوب می‌شود. مهم‌ترین معادن سنگ آهن چغارت، فسفات آسفوردی، سرب و روی کوشک، سه چاهون و… بوده که بخشی از جمعیت را به کار گرفته‌اند و سنگ آهن بافق مهم‌ترین تأمین کننده مواد اولیه مورد نیاز صنعت فولاد و آهن کشور می‌باشد.شهرستان بافق یاد آور معادن غنی بوده است و بخش قابل توجهی از مردم در این صنایع و صنایع وابسته به آن امرار معاش می کنند. ازجمله معادن مهم این شهرستان به معدن سنگ آهن چغارت، سه چاهون، ناریگان ، فسفات آسفوردی ، بساری از معدن دیگر ، سرب و روی و صنایع وابسته و حتی معادن سنگهای ساختمانی می توان اشاره کرد.
وجود معادن عظیم سنگ آهن بافق با ذخیره معادل ۱/۷ میلیارد تن از جمله ویژگی های منحصر به فرد است که در حال استخراج بوده و مواد اولیه بخش عمده فولاد کشور به ویژه ذوب آهن اصفهان را تامین می کند.این مجموعه معدنی هر ساله در ایام نوروز گردشگران , مسافران و بازدید کنندگان زیادی را به خود جلب می کنند
معرفی ارتفاعات شهرستان بافق برای علاقه مندان به کوهنوردی
سلسله ارتفاعاتی با جهت شمال غربی، جنوب شرقی در سرتاسر ناحیه شمال غرب- غرب تا جنوب غرب شهرستان بافق وجود دارد که شهرستان بافق را از شهرستان مهریز جدا می سازد. کوه چامتکی (۲۱۷۰ متر) و بدبخت کوه (۲۳۴۴ متر) در این سلسله ارتفاعات قرار دارند.در مشرق شهر بافق و در قسمت مرکزی شهرستان، سلسله ارتفاعات هم جهت دیگری وجود دارد که رفیع ترین آن، کوه بن لخت با ارتفاع ۳۰۰۲ متر در قسمت جنوب شهر بهاباد واقع گردیده است. کوه باجگان (با ارتفاع ۲۸۲۶ متر) نیز یکی از ارتفاعات مهم این سلسله جبال به شمار می رود.محتوا: بهترین، خوش آب و هوا ترین و سرسبزترین روستاهای بخش های مرکزی شهرستان بافق در دامنه این کوهها و در میان دره های کوهستانی شکل گرفته است که روستاهای باجگان، قطرم، شادکام، همسک و خوسف و بشکان در بخش مرکزی از این جمله اند.
روستای قطرم
روستای قطرم ازنظر موقعیت ریاضی در عرض جغرافیایی ۳۱ درجه و ۲۳ دقیقه و طول جغرافیایی ۵۴ درجه و ۴۸ دقیقه قرار دارد این روستا از توابع بخش مرکزی بافق و در فاصله ۴۶ کیلومتری جنوب شرقی شهر بافق قرار گرفته است. از نظر موقعیت طبیعی در دامنه غربی کوههای باجگان در ارتفاع ۱۵۴۰ متری و در دره ای کوهستانی با جهت غربی و شرقی به شکل طولی و متمرکز متناسب با شکل دره به وجود آمده و مزارع باغات منازل مسکونی در دامنه آفتابگیر به صورت پلکانی نمای زیبا و دیدنی به این روستا داده است. روستای قطرم از نظر آب وهوایی وضعیتی بسیار نادر و منحصر به فرد را دارد. به طوریکه در فاصله کم در داخل روستا تفاوت چشمگیر دمایی وجود دارد.روستای قطرم، روستایی بکر و دست نخورده، و شاید بتوان گفت که یکی از بهترین روستاهای توریستی استان یزد از جهت تنوع عوارض طبیعی و انسانی است.
_ وجود کوههای مرتفع با دیوارهای تند کوهستانی مساعد جهت کوهنوردی و سنگنوردی.
_ منطقه چشمه روستای قطرم و بیشه زار و نیزار آن در دل کوهستان همراه با تنوع گونه های گیاهی از درختان اورس(سبل)، بنه، بادام کوهی، انجیر وحشی، گونه های دارویی و صنعتی از زیره، انغوزه،کتیرا.
_ بافق را بهشت گربه سانان ایران نامند. زیستگاه حیات وحش تنوع زیاد با گونه های نادر نظیر بز کوهی، قوچ و کل و یوز پلنگ آسیایی، پلنگ ایرانی
_ چشمه های متعدد نزدیک قطرم نظیر درب گوشین،آب سی بزی، درب دز و سنگ قصاب .
_ تنوع عوارض کوهستانی و دشتی از کوه و تپه های ماسه بادی و اشکال مختلف و متنوع بادی و آبی.
_ پیر قطرم زیارتگاهی است که مورد توجه خاص و عام است.
_ دیوارهای سنگی منازل، کوچه های مسقف غیر هم سطح و پلکانی و پر پیچ و خم وباریک (کوچه های آشتی کنان)، نمای پلکانی روستا و منازل و مزارع و باغات.
_ وجود فضای سبز.
_ آثار امنیتی و دفاعی قلعه ها، کمینگاه های قدیمی، حیات وحش و زیستگاه جانوران.
_ تاسیسات آبی قدیمی در روستا مانند آثار به جا مانده آسیاب های آبی.
_ سد قطرم در ابتدای دشت قطرم و در فاصله حدود ۲۲کیلومتری بافق.
_ قلعه دختر که قلعه ای بسیییار قدیمی است که در بالا دست چشمه درب دز در مکانی مرتفع و در لبه پرتگاه کوهستانی با موقعیت مناسب دفاعی به شکل مدور و با مصالح محلی یعنی سنگ و گچ و ساروج، یادگاری بجا مانده از زمانهای بسیار قدیمی .
_ چشمه آب سی بزی که نقش یک مکان تفریحی و زیارتی و قدمگاه رادارد و بسیاری معتقدند که آب آن برای مداوای بیماریها بویژه بیماریهای پوستی و جلدی مفید و موثر است
روستای باجگان بافق روستایی با معماری سنگی
موقعیت باجگان: باجگان یکی از روستاهای بخش مرکزی شهرستان بافق که در فاصله ۸۵ کیلو متری جنوبشرقی بافق بر روی دامنه کوه باجگان در ارتفاع ۲۰۶۰ متری قرار گرفته است. این روستا دارا ی شکل متمرکز واز نظر موقعیت جغرافیایی روستایی کوهپایه ای است .وجه تسمیه باجگان : تاکنون در رابطه با وجه تسمیه باجگان اظهار نظرات متفاوتی شده است؛ که بعضی از آنها غیر علمی ودور از ذهن می باشد؛ مانند اینکه باجگان از کلمه باجگیران گرفته شده واین روستا در زمانی که ایران ومنطقه دریا بوده در سواحل دریا قرار داشته و ساکنان این روستا از دریا نوردان ومسافران وتجار دریایی باج می گرفتند . بعضی دیگر معتقدند که باجگان در اصل واژگون بوده چون بر اثر جریان سیل در طول دورانهاچندین مرتبه بکلی ویران شده و واژگون نام گرفته وبر اثر تکرار در طول زمان دچار تغییر شده وبه باجگون وباجگان تبدیل شده است. سابقه تاریخی باجگان : به نقل از بعضی از منابع سابقه تاریخی این روستا حدود پنج هزار ساله میباشد ؛ و به قبل از پیدایش تمدن کاریزی بر می گردد. جاذبه ها وامکانات روستای باجگان باجگان به عنوان یکی از روستاهای هدف گردشگری شهرستان واستان دارای جاذبه های متنوع ومتعددی است که هرساله تعداد زیادی جهت گذراندن اوقات فراغت خود وبهره مندی از مواهب آن به این منطقه مراجعت می نمایند که به عنوان نمونه می توان ازچنار هزار ودویست ساله باجگان با تنه قطور ؛ ارتفاع زیاد وسایه دل نشین آن نام برد . صنوبر راست قامت ومرتفع هشتصد وپنجاه ساله ؛آب وهوای دلپذیر وملایم ومعتدل در تابستان باجگان را چون نگینی در منطقه کویر بافق بیشتر مطرح می کند ؛ منطقه بکر حفاظت شده کوه باجگان با تنوع گونه های گیاهی بویژه جنگل نادر وکمیاب ارس ( سبل ) وسایر گونه های گیاهی درختی نظیر بادا م کوهی ؛ بنه ه انجیر وحشی کسیدون و … وگونه های مختلف دارویی وصنعتی نظیر اشترک ؛کتیرا ؛ زیره؛ انغوزه آویشن ؛ شیرین بیان خاک شیر اسپند و… وزیستگاه حیات وحش متنوع نظیر قوچ وکل وبزکوهی واز همه مهمتر یوزپلنگ اسیایی وانواع پرندگان و…
وجود چشمه ها وغارهای متعدد از جمله غار وچشمه تیغ دریا . وجود بلندترین نقطه ارتفاعی منطقه قله باجگان با ارتفاع ۲۸۷۹ که دومین قله بلند شهرستان است؛ وجود عوارض متنوع کوهستانی نظیر دامنه ها ؛ دره ها ؛ شکستگیها وگسل ها و…معماری سنگی باجگان با سنگهای بلوکی ومنظم که عوامل فیزیکی طبیعت به وفور وارزان در اختیار انسان قرار داده نمایی جالب جذاب ودیدنی بوجود آورده است
از جمله امکانات روستا جاده آسفالته ؛ خانه بهداشت ؛ مدرسه ؛ امکانات مخابراتی وپستی ؛ پوشش کامل موبایل‌؛ مسجد وحسینیه ؛ خانه ترویج روستایی؛ و..استعدادها وتوانمندیهای روستا : مهمترین استعداد روستا استعداد وجاذبه گردشگری به برکت وجود معماری سنگی روستا ؛ برج تاریخی ؛ درخت کهنسال چنار ؛صنوبر؛ منطقه حفاظت شده کوه باجگان ؛ تنوع محصولات کشاورزی ؛ اشکال زیبا ؛ جالب ومتنوع طبیعی ؛ چشمه ها وغار ها و..

روستای شادکام بافق
این روستای خوش آب و هوا در فاصله ۴۵ کیلومتری شهرستان بافق در دل کوههای شرقی بافق واقع شده است ، این روستا میان دره ای تنگ واقع و چشمه زیبای آن از دل همین کوهها سرچشمه گرفته و تا روستا جاری می باشد ،در ایام نوروز بویژ فصل تابستان این روستا پذیرای میهمانان زیادی از داخل و خارج استان یزد می باشد .
این روستا دارای جاده آسفالته کم عرض با دهها دهانه پل است که رانندگان باید توجه خاصی به موقعیت این جاده و رعایت نکات ایمنی و علائم راهنمایی و رانندگی داشته باشند.